Günlük rutin içerisinde herkesin yaşadığı sıkıntı, stres. Başarı ve başarısızlık arasında görünmez çizgidir. Yönetimi tecrübe ve irade ile gerçekleşir. Bugün atletik performans ve Stres hakkında konuşalım.

Daha da önemlisi, metabolizmanın stres hormonu: Kortizol

Şimdi yavaş yavaş atletik performans açısından ilgi çekici bölüme gelelim.

Kortizol, doku üzerinde katabolik (kas yıkımı) bir etkiye sahiptir ve IGF-1 ve Büyüme Hormonu gibi anabolik (kas büyümesi) hormonlarda azalma ile ilişkilidir. Bu nedenle, bir sporcunun doku büyümesi ve egzersize olumlu adaptasyon göstermesi için kortizol düzeylerinin düşürülmesi gerekmektedir. 

Vücutta pek çok farklı rol oynayan kortizol, uyku, ruh hali, kemik-bağ sağlığı, kardiyovasküler sağlık ve atletik performans üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabilir. 

Potansiyel olarak yorgunluğa ve iltihaba neden olabilir. Başlıca işlevleri protein yıkımını artırmak, glikoz alımını engellemek ve lipolizi (yağların parçalanması) artırmaktır.

Fiziksel veya zihinsel stresten kaynaklanan yüksek kortizol salgılanması, vücudun stres etkenine karşı harekete geçmesi için yağ, protein ve karbonhidratların hızla harekete geçmesine neden olur. Buna ‘savaş ya da kaç’ tepkisi denir.

Kronik yüksek kortizol seviyesi, vücudun sürekli kas yıkımı durumuna girmesine ve bağışıklık fonksiyonunun baskılanmasına neden olarak kas azalırken yaralanma riskini artırır.

Performansın zarar görmesi yalnızca kronik yüksek kortizol seviyeleri ile olur. Vücut katabolik bir durumda olacak, kasları parçalayacak ve yağları depolayacaktır. Bastırılmış testosteron, kasları küçültecek ve zayıf toparlanmaya neden olacaktır. Aerobik ve anaerobik kas liflerinin, egzersiz kapasitelerini geliştirmek için zorlu antrenmanlardan sonra onarılması ve toparlanması için zamana ihtiyacı vardır. Yüksek kortizol ve bastırılmış testosteron, maksimum toparlanmaya izin vermeyerek daha yavaş performans kazanımlarına yol açacaktır.

Aslında bilim adamları, bir sporcunun antrenman durumunu değerlendirmek için bu Serbest Testosteron/Kortizol oranını kullanır. Kortizolün yükseldiği bir oran, aşırı antrenmanı gösterir, bu nedenle bu oranın modülasyonu, aşırı antrenmana duyarlı sporcular için anahtar olabilir. 

Yüksek dozda B vitamini ve kalsiyum, uygun kortizol kontrolü için gerekli endokrin hormonlarının düzenlenmesine yardımcı olabilir.

Kaynaklar:

Bishop NC, Gleeson M, Nicholas CW, Ali A. Influence of carbohydrate supplementation on plasma cytokine and neutrophil degranulation responses to high intensity intermittent exercise, 2002.

Brenner IK, Zamecnik J, Shek PN, Shephard RJ. The impact of heat exposure and repeated exercise on circulating stress hormones,1997.

Hug M, Mullis PE, Vogt M, Ventura N, Hoppeler H. Training modalities: over-reaching and over-training in athletes, including a study of the role of hormones, 2003.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.