Buz, spor tıbbında ve akut yaralanma rehabilitasyonunda güncelliğini hep koruyan bir konudur. Yaralanmaları tedavi etme şeklimiz ve akut müdahale yöntemlerimiz sürekli olarak değişmektedir. Bu nedenle, buz uygulamasının iyi, kötü ya da etkisiz olup olmadığı sorusunu sormak oldukça normaldir.

En çok rastlanan saha içi sakatlıklarından ayak bileği burkulmasında ya da profesyonel sporcularda gördüğümüz herhangi bir yaralanma anında, sporcu daha sahadan çıkmadan hemen buz torbalarına sarılır ve ilk müdahaleyi yaparız. Peki bu alışıla gelmiş davranışımız günümüzde hala geçerli mi? Hadi beraber değerlendirelim.

Fizyoterapistler, antrenörler, spor bilimciler, kişisel antrenörler… Tam olarak protokolün bilimsel adını ve karşılığını bilsin bilmesin sporun içindeki herkes(hatta bazen anneler 🙂 ) RICE protokolünü iç güdüsel olarak uygulamaktadır. Bu protokolün çok yeni olmadığını söyleyelim. Ancak hala uygulandığını da baştan belirtelim. Nedir bu RICE? 

İngilizce isme sahip olan bu protokolün harflerinin açılımına bakmamız lazım. RICE (Rest, Ice, Compression, Elevation). Biz burada bu protokolün tamamına değinmeyeceğiz ancak protokolün önemli parçası BUZ’u içinden çekip, inceleyeceğiz. 

Buz kullanımının amacı, iyileşmeyi hızlandırmak için inflamatuar yanıtını en aza indirmektir Mirkin, G.,1978). Buzun cildin sıcaklığını azaltarak analjezik (ağrı uyuşturma maddesi) etkisi vardır. Ayrıca buz uygulaması ile derin kaslarda herhangi bir ısı değişikliği sağlanamamaktadır. Analjezik etkisinden dolayı ilk anda daha iyi hissettirmektedir ancak orta-uzun vadede düşünmek gerekir.

Yaralanmış bölgeye vücut IGF-1 denilen hormon ile müdahale etmekte ve hasarlı dokuyu yok ederek, iyileşmeyi başlatmaktadır (Mirkin, G.,2014). Ancak buz tedavisi ile bu süreci geciktiriyor olabiliriz. Bu da orta-uzun vadede toparlanmayı geciktirebileceğimiz anlamına geliyor.

İltihap IGF-1 salınımını tetikler ama aşırı ödem olmasını ve hareketi kısıtlamadını istemeyiz. Bu kritik bir süreçtir. O yüzden burada amaç şişmeyi önlemek değil, sınırlandırmak olabilir. Bu gibi durumlarda buz kullanımı, sınırlı seviyelerde uygun bir seçenek olabilir. Kas yırtıklarında ödem az olacağından buz kullanımının da faydası olmayacaktır.

www.athleticsci.com

ATHLETICSCI

KAYNAKLAR

  1. Mirkin, G. & Hoffman, M. (1978). The sportsmedicine book. (1st ed.). Little Brown and Co.
  2. Mirkin, G. (2014, March 16). Why Ice Delays Recovery. https://www.drmirkin.com/fitness/why-ice-delays-recovery.html

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.